بررسی ارزیابی‌های خواجه طوسی بر دیدگاه مشاء پیرامون علم پیشین الهی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

گروه فلسفه وکلام اسلامی دانشگاه اصفهان

چکیده

علم پیشین الهی یکی از مسایل مهم و پیچیده در الهیات به شمار می رود. اینکه پیش از خلقت، خداوند متعال چگونه به اشیا آگاهی داشته است؟ آیا به واسطه صور مرتسمه علم داشته است؟ یا به نحو علم حصولی و یا علم حضوری؟ و یا اصلا به باور برخی باید منکر این نوع علم شد. خواجه نصیر الدین طوسی دیدگاه مشاء پیرامون علم پیشین الهی را در پنج محور به نقد کشیده است. از جانب دیگر ملاصدرا باتوجه به اینکه با رای مشاء موافق نبوده و خود دیدگاهی دیگر در این مسئله ارایه کرده اما تمامی انتقادات خواجه را پاسخ داده است. در این پژوهش به روش تحلیلی منطقی، هر پنج انتقاد خواجه به لحاظ مبنایی و ساختاری بررسی مجدد و ارزیابی قرار گرفته است. هدف اصلی از نگارش این مقاله بررسی و تحلیل انتقادات خواجه به نظریه ابن سینا در مورد علم پیشین الهی است و در ادامه مشخص خواهد شد، نظریه ملاصدرا در مورد علم پیشین الهی که معروف به علم اجمالی در عین کشف تفصیلی است به لحاظ مبنایی از برخی مبانی خواجه اتحاذ شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات