بازکاوی چالش علوم تجربی با فلسفه در اثبات تجرد نفس

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران m.shafiei@stu.qom.ac.ir

چکیده

تجرد نفس از بنیادی‌ترین مسائل فلسفه اسلامی است که دلایل متعددی برای اثبات آن اقامه شده است. یکی از این دلایل، استدلال بر پایه ثبات صور خاطرات است که بر اساس دو تقریر آن، صور خاطرات به دلیل ثبات در ذات یا حکایتگری طی چند مرحله یادآوری، نمی‌توانند مادی تلقی شوند. مقاله حاضر با رویکردی میان‌رشته‌ای و به روش تحلیلی، هر دو معنای ثبات را در پرتو یافته‌های علوم اعصاب و روانشاسی شناختی بازخوانی می‌کند. یافته‌های علوم تجربی در دو سطح عصب‌شناسی و روان‌شناسی، تصویری پویا و سیال از حافظه ارائه می‌دهند که با هر دو معنا از ثبات صور خاطرات، چالش جدی دارد. با این حال، مقاله نشان می‌دهد که بر خلاف جمع‌بندی پژوهش‌های پیشین، به دلیل تفاوت روشی بنیادین در دو استدلال محل بحث میان فلسفه (اتکا به علم حضوری) و علوم تجربی (اتکا به مشاهده بیرونی)، تبیین‌های تجربی ارائه‌شده نمی‌توانند در تلقی فلسفی از ثبات خاطرات تغییری ایجاد کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات