تحلیل تطبیقی ماهیت صورت‌های ذهنی در فلسفه پرایس و حکمت متعالیه

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 استاد،فلسفه و کلام اسلامی،الهیات،شیراز،ایران

چکیده

چیستی صورت های ذهنی به عنوان بخشی از دنیای درونی انسان از جمله موضوعاتی است که مورد توجه برخی اندیشمندان قرار گرفته است. اچ. اچ. پرایس از جمله فیلسوفانی است که به فراخور مباحث فراروانشناسی در توجیه برخی پدیده های فراعادی به بحث از ماهیت صورت های ذهنی پرداخته است. وی با تفکیک بین نفس و ذهن، صورت ها را جوهر تشکیل دهنده ذهن دانسته است و برای آنها ویژگی هایی از قبیل واسطه بودن بین ذهن و ماده، حیات مستقل از ذهن مولد، خاصیت ذاتی بیان نمودن خویشتن و خاصیت تله پاتیک قائل است. در مقابل، حکیمان حکمت متعالیه نیز در ضمن مباحث خویش به بیان برخی ویژگی های صورت ذهنی پرداخته اند. برزخ بین حس و عقل، خودآگاهی و حیات صور ذهنی، بیان سمبولیک صورت ها در برخی موارد از جمله خواصی است که حکمای حکمت متعالیه برای صورتهای ذهنی برشمرده اند. نوشتار حاضر در ابتدا با بیان دیدگاه های هر دو طرف به روشن شدن هر چه بیشتر نقطه نظرهای آنها پرداخته است و در نهایت با مقایسه هر دو نظرگاه به بیان شباهت ها و تفاوت های هر یک به منظور نزدیک ساختن نگاه های هر دو دیدگاه همت می گمارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات