هستی‌شناسی «ادراک» و نقش آن در حل چالشها و مسائل مرتبط با «تجربیات نزدیک به مرگ»

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری حکمت متعالیه دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشجوی دکتری فلسفه، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.

چکیده

هدف این نوشتار آن است که با تبیین هستی‌شناسانۀ مقولۀ «ادراک» ضمن اثبات تجرد ادراک به نقش این مقوله در تبیین مسائل و چالش‌های مرتبط با «تجربیات نزدیک به مرگ» بپردازد. تجرد ادراک در فضای فلسفۀ اسلامی به واسطۀ اموری نظیر «عدم انقسام‌پذیری»، «عدم زمان‌مندی» و «عدم مکان‌مندی» ادراک قابل تبیین و اثبات است. با اثبات «تجرد ادراک»، می‌توان تبیینی معقول از «تجربیات نزدیک به مرگ» و هستۀ مشترک این تجربیات ارائه داد و به حل چالش‌ها و مسائل مرتبط به «تجربیات نزدیک به مرگ» مانند «چالش زمان و مکان»، «چالش تجربیات نامتعارف»، «چالش واقع‌نمایی» و «چالش رابطۀ نفس با بدن» پرداخت. با ارائۀ تبیینی معقول از تجربیات نزدیک به مرگ و حل چالش‌ها و مسائل مرتبط با آن می‌توان «تجربیات نزدیک به مرگ» را به عنوان شاهد و مؤیدی معتبر بر وجود «بُعد و ساحت غیر مادی وجود انسان» دانست؛ هر چند که نباید از این نکته غافل ماند که اعتبار این تجربیات نسبت به «مرگ واقعی» و «مرگ بدون بازگشت» به سبب اموری مانند «شخصی‌بودن تجربه» و «وابستگی تجربیات به عالم خیال متصل شخص» به شدت محل مناقشه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. ابن‌سینا، ابوعلی (1417ق). النفس من کتاب الشفاء. (تحقیق: حسن حسن‌زاده آملی). قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  2. ابن‌سینا، ابوعلی (1379). النجاة من الغرق فی بحر الضلالات. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  3. ابن‌سینا، ابوعلی (1363). المبداء و المعاد. تهران: مؤسسه‌ی مطالعات اسلام.
  4. ابن‌سینا، ابوعلی (2005). القانون فی الطب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  5. ایروین، هاروی (1389). مقدمه­ی بر فراروان‌شناسی. (ترجمه: احمد جلالی). تهران: پادرا.
  6. حسن زاده، حسن (1371). سرح العیون فی شرح العیون. تهران: انتشارات امیر کبیر.
  7. حلی، حسن­بن­یوسف (1413ق). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
  8. سابوم، مایکل (1368). خاطرات مرگ (یک پژوهش پزشکی). (ترجمه‌: سودابه فضائلی). تهران: زرین.
  9. ساعی، محبوبه، و قاسمیان‌نژاد، علی‌نقی (1393). بررسی چیستی تجربه‌ی نزدیک به مرگ و نقد دیدگاه‌های متناظر با آن. اندیشه نوین دینی، 10(38)، 7-24.

Dor: http://dorl.net/dor/20.1001.1.20089481.1393.10.38.1.7

  1. سبزواری، هادی بن مهدی (1390). شرح المنظومه. (تصحیح: محسن بیدارفر). قم: نشر بیدار.
  2. صدرالمتالهین، محمد بن ابراهیم [ملاصدرا] (1981). الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیة الاربعة. بیروت: دار احیاء التراث.
  3. طباطبایی، محمدحسین (1390). نهایة الحکمة. قم: انتشارات جامعه مدرسین.
  4. طباطبایی، محمدحسین (1416ق). بدایة الحکمة. قم: انتشارات جامعه مدرسین.
  5. فلاحتی، حمید، فعالی، محمدتقی، و الله‌بداشتی، علی (1398). تناسخ و مسئله‌ی تجربه‌های نزدیک به مرگ. فلسفه دین، 16(2)، 329-349.

Doi: https://doi.org/10.22059/jpht.2019.266068.1005597

  1. فیروزی، لیلا، آژیر، اسدالله، و بختیاری، فاطمه (1401). تبیین تجربه‌های نزدیک به مرگ بر اساس نظریه‌ی عالم مثال سهرودی. فسفه دین، 19(2)، 267-292.

Doi: https://doi.org/10.22059/jpht.2022.338955.1005886

  1. کثیری، منصور، و فاریاب، محمدحسین (1401). نقش و جایگاه تجربه‌های نزدیک به مرگ در اثبات وجود روح. معرفت، 31 (5)، 59-70.
  2. لانگ، جفری، و پل، پری (1396). شواهدی بر زندگی پس از مرگ. (ترجمه‌: زهره زاهدی). تهران: پندار تابان.
  3. مودی، ریموند (1373). زندگی پس از زندگی. (ترجمه‌: شهناز انوشیروانی). تهران: خدمات فرهنگی رسا.
  4. مورس، ملوین (1375). ادراکات لحظات نزدیک به مرگ و تحولات روحی آن. (ترجمه‌‌: رضا جمالیان). تهران: اطلاعات.
  5. نورمحمدی، احمدرضا، و آیت‌الله‌زاده شیرازی، محمدحسن (1401). تجربه‌های نزدیک مرگ به‌عنوان بحرانی در پارادایم علوم زیست- پزشکی. دو فصلنامه فلسفی شناخت، 15(2)، 237-291. Doi: https://doi.org/10.48308/kj.2023.229996.1147
  6. هارت، ویلیام دی (1393)، فلسفه‌ی نفس. (ترجمه:‌ امیر دیوانی). قم: طه.