نقش معرفت برتر در نیل به نجات از دیدگاه اوپانیشادها

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه تربیت معلم آذربایجان

چکیده

در این مقاله، پس از بیان گزارشی اجمالی در باب ویژگی و مضامین اوپانیشادها، سعی بر آن است که به پرسش‌های اساسی در باب معرفت و نقش بنیادین آن در مسأله‌ی نجات پاسخ داده شود.
مقاله‌ی پیش رو مشتمل بر سه بخش است. در بخش اول، از دوران بزرگ تاریخ حکمت هند سخن رفته است. در بخش دوم، از تاریخ نگارش و مضامین اوپانیشادها سخن به میان آمده و گفته شده است که مباحث مندرج در اوپانیشادها چیزی است از جنس مکاشفه و شهود نه دلیل و استدلال. در بخش سوم این نوشتار، بیان شده است که معرفت به آتمن در اوپانیشادها بنیاد نجات است. در این بخش، دو تصویر از معرفت مطرح می‌شود: 1. معرفت برتر1، 2. معرفت فروتر2. معرفت فروتر معرفتی است اکتسابی که به امور و لذایذ ناپایدار این جهان مربوط است. به همین دلیل، فاقد اهمیّت نجات‌بخشی است.
معرفت برتر همان معرفت بنیاد یا معرفت به آتمن است. این مرتبه از معرفت به حقیقت فناناپذیر مربوط می‌شود. برای وصول به این مرتبه از معرفت، آدمی باید دل خود را از خواهش‌های نفسانی پاک کند. چه رهایی از خواهش‌های نفس و شور خودخواهی است که آدمی را به نجات می‌رساند. در اوپانیشادها، وصول به مکشه یک نوع تحوّل معرفت‌شناختی است.

کلیدواژه‌ها


1. دارا شکوه، محمد، سر اکبر، (1356)، اوپانیشاد، با مقدمه و حواشی و تعلیقات دکتر تاراچند و سید محمد رضا نائینی جلالی، چاپ دوم، تهران: کتابخانه طهوری.

 2. رادهاکریشنان، سروپالی، (1367)، تاریخ فلسفه شرق و غرب، ترجمه‌ی خسرو جهانداری، ج: 1، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.

3. Allan. J.,(1987) "Jnana-marga". in Encyclopedia of Religion, Mircca Eliade( ed). Vol 7. New York: Macmillan.

4. Dasgupta. S.,(1973), A History of Indian philosophy, Vol 1&2&3&4, Cambridge: Motillal Banatsidass Publishers.

5. Dasgupta., S.,(1996), Hindu Mysticism, Cambridge: Motilal Banarsidass.

6. Flood. G.,(2005), Companion to Hinduism, Cambridge: Blak well Publishing.

 7.  Garbe, R., (1980) "Vedanta", in Encyclopedia of Religion &Ethics, James Hastings(ed) ,vol .12 , New York: Macmillan.

8. Hiriyanna. M.,(1975), Outlines of IndianPphilosophy, London: George Allen &Unwin LTD.

9. Mahony.K.W.,(1987), "Upanisads". in Encyclopedia of Religion, Mircca Eliade(ed), vol 14. New York: Macmillan.

10. Matilal. M.,(1987), "Jnana". in Encyclopedia of Religion, Mircca Eliade(ed). vol 8. New York: Macmillan.

11. Mittal .S.Thursby.G.,(2004), The Hindu World. New York & London: Routledge Taylor & Francis Group. 

12. Muller. M.,(1998), The Sacred Books of the East. Translated by various oriental scholars, vol 1&2&8, Delhi: Motilal Banarsidass.

13. Radhakrishnan.s.,(1991), Indian Philosophy. Vol 1 & 2, Oxford:  Oxford University Press.

14. Ramanuja.,(1969), The Gita Bhashya , Translated into English by M. R. Sampatkumaran, M. A., Madras: Published by the Ministry of Education, Government of India.

15. Sankaracarya.,(2000), The Commentry of BhagavadGita, Translated by  Swami Gambhirananda, Calcutta: Advaita Ashrama Publication Department.

16. Sankaracarya.,(1934), The Commentry of Upanishads. Translated into English  by Swami Madhavananda, Calcutta: USB Publishers.

17. Sinha. N., (1998), Bhakti Sutras of Narada, New Delhi: Mushiram Manoharlal Publishers.

18. Sinha., N.,(1998), Sandilyasutram,With the Commentry of Svapnesvara, New Delhi: Munshiram Publishers.

19.  The Bhagavad Gita, (1977),Translated by S. Radhakrishnan. New Delhi: USB Publishers.

20. The Principal  Upanishads, (1997), Radhakrishnan,S., India:  HarperCollins Publishers.

21. The Upanisads, (2001), Translated by F. Max Muller, 2vols, LTD, Richmond, Surry; Curzon Press.