دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 19 71 2019 08 23 Symbolical Anthropology in Sheikh al-Ishraq's Mystic Narratives انسان‌شناسی رمزی در داستان‌های عرفانی شیخ اشراق 1 22 5278 10.22099/jrt.2019.31715.1987 FA اسداله آژیر استادیار گروه الهیات دانشگاه رازی آزاده الیاسی گروه الهیات، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2018 12 19 Knowing human nature is one of the most important elements in Suhravardi's philosophy and therefore, his works, especially his symbolical and metaphorical narratives, are grounds for understanding human essence. According to his view, human soul is an illuminous substance, equal to transcendental spirits and even to God. The goal of the philosophy must be to save the soul and to help man release himself from the darkness of the body and the prison of this world. Symbols used in Sheikh al-Ishraq's mystic-philosophical narratives can be categorized in cosmological, theological and anthropological categories. The anthropological symbols are the main both in frequency and in goal. Although some symbols are formally peripatetic, but the meanings he derives are illuminous (Ishraqi). The implications of some other symbols don’t fit seemingly to the principles of his masterpiece Hikmat al-Ishraq. It can be due to his creative and inspired imagination which precedes his systemizing reason. شناخت انسان ودرکحقیقتاو از موضوعات مهم نظام حکمت اشراقی محسوب می‌شود و به‌همین‌دلیل سهروردی آثارش و ازجمله داستان‌های رمزی‌اش را عمدتاً زمینه‌ای برای فهم حقیقت و جایگاه انسان و راه رسیدن وی به کمال حقیقی‌ قرار داده است. به عقیده‌ی وی، نفس نوری از انوار الهی و جوهری مجرد و روحانی، هم‌هویت با انوار قاهره و دارای ماهیتی یکسان با نورالأنوار است که در جهان ظلمانی ماده و زندان تن گرفتار شده است. هدف حکمت، چه در قالب نظام فلسفی و چه به‌صورت داستان یا هر شکل دیگری باید نجات نفس و کمال آن باشد. گرچه رمزهای به‌کاررفته در داستان‌های رمزی-عرفانی‌ شیخ اشراق را می‌توان در سه دسته‌ی کلی جهان‌شناسی، انسان‌شناسی و خداشناسی گنجاند، لیکن حجم اصلی رمزها و محوریت محتوا مربوط به انسان‌شناسی است. بخشی از رمزها هرچند به‌لحاظ شکلی با نظام فلسفه‌ی مشائی سازگارترند، اما معنا و مقصودی که نهایتاً القا می‌کنند، اشراقی است. محتوای بخش دیگری از رمزها حتی با اصول فلسفی حکمه الاشراق نیز ظاهراً سازگاری ندارند. به نظر می‌رسد که پیش‌تازی روح مکاشفه‌گر و تخیل رمزپرداز شیخ اشراق نسبت به عقل نظام‌سازش، باعث شده است تا گاهی داستان‌های رمزی، از آثار فلسفی‌اش اشراقی‌تر باشند.

https://jrt.shirazu.ac.ir/article_5278_d2b59b67dab69b65b6e6af583e37cfd3.pdf

دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 19 71 2019 08 23 Constraints of the Cognitive Sciences of Religion in Explaining the Natural Process of the Formation and Strengthening of Religious Beliefs امکان خوانش توحیدی از نظریه‌های علمی 23 42 5279 10.22099/jrt.2019.31178.1957 FA سید مهدی بیابانکی استادیار دانشگاه اصفهان Journal Article 2018 10 22 The cognitive science of religion is a "scientific" approach to study the religion, which seeks to provide the causal explanations for religious beliefs and behaviors. The defenders of the cognitive sciences of religion try to explain the process of formation, strengthening, and prevalence of religious beliefs with the help of natural features of human mind and explaining its mode of operation. In their view, human mental tools are formed so that they have special support for the concept of "God" (and other basic concepts of religion). These mental tools have significant processing biases in accepting the religious beliefs, ultimately leading to the formation, strengthening, and spread of religious beliefs. Thus, this study was conducted to explain the natural process of the formation and strengthening of religious beliefs from the perspective of the cognitive sciences of religion, to extract the explanatory limitations of this approach. The findings of the present study showed that, the cognitive science of religion faces two basic explanatory constraints. The first type results from the lack of attention to the supernatural and social dimensions of religious phenomena, and the second type is due to the explanatory limitations of cognitive mechanisms. مقصود از خوانش توحیدی از یک نظریه‌ی علمی این است که آن نظریه را در بستر یک متافیزیک توحیدی تفسیر کنیم. براین‌اساس لازم است نشان دهیم که نظریه‌های علمی واجد نوعی متافیزیک هستند که در پرتوی آن متافیزیک، امکان تفسیرهای مختلف از آن نظریه فراهم می‌شود. به‌علاوه باید نشان دهیم که متافیزیک مذکور می‌تواند متافیزیکی مبتنی‌بر یک هستی‌شناسی توحیدی باشد. برخی از فلاسفه چنین خوانشی از نظریه‌های علمی را ناممکن می‌دانند، چراکه ازنظر آن‌ها چنین تلاشی با چهار چالش اساسی مواجه است: چالش تبیینی، منطقی، روشی و علمی. هدف ما در این مقاله آن است که نشان دهیم هیچ‌یک از چالش‌های یادشده نمی‌توانند نشان دهند که خوانش توحیدی از نظریه‌های علمی ناممکن است. براین‌اساس می‌توان متافیزیک علم را مبتنی‌بر یک هستی‌شناسی توحیدی شکل داد و نظریه‌های علمی را در بستر چنین متافیزیکی تفسیر کرد.

https://jrt.shirazu.ac.ir/article_5279_72acec6ae82222d5e4bb0ccac3ca201b.pdf

دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 19 71 2019 08 23 Can Moral Responsibility Be Grounded Free-Will-Debate Freely? Examining the Reactive Attitudes Approach بررسی امکان استقلال مسئولیت اخلاقی از اراده آزاد در رویکرد «نگرش های واکنشی» 43 70 5282 10.22099/jrt.2019.32175.2024 FA روح اله حق شناس گروه فلسفه پردیس فارابی دانشگاه تهران Journal Article 2018 12 27 Moral responsibility is one of the most philosophical subjects with practical significance. Based on this practical significance, P. F. Strawson argued that we can, and we should, ground our theory of moral responsibility on the reactive attitudes like blame and praise free-will-debate freely. In this paper, we study Strawsonian approaches that are known as reactive attitudes approach. For this, we propose “history challenges” for this approach. Then we argue that this approach can be successful against these challenges only by grounding a limited notion of moral responsibility on a limited list of reactive attitudes as Scanlon did. We argue that although Scanlon’s theory is not intuitive, it has the virtue of self-consistence. We also show that there are two levels of responsibility that Scanlon’s “two forms of responsibility” better describes it than the popular Attributability-Accountability distinction. We also show the significance of this limited, but successful, case of reactive attitudes approach. مسئولیت اخلاقی یکی از حوزه‌های فلسفی با بیشترین اهمیت عملی در زندگی فردی و اجتماعی ماست. پی. اف. استراسون با تکیه بر همین وجه عملی استدلال کرد که نظریه‌ی فلسفی مسئولیت اخلاقی، از منازعات مربوط به اراده‌ی آزاد و تعین‌گرایی مستقل است و صرفاً براساس شرایط توجیه‌پذیری نگرش‌های واکنشی مانند نکوهش و ستایش است که بناشدنی است. این مقاله میزان موفقیت رویکردهای استراسونی را که به رویکرد نگرش‌های واکنشی معروف‌اند، بررسی می‌کند. به این منظور، با معرفی چالش‌های ناظر به پیشینه نشان خواهیم داد موفقیت این رویکرد در برابر این چالش‌ها، تنها با محدودکردن تصویر شهودی ما از نگرش‌های واکنشی ممکن است. برای اثبات این ادعا ابتدا نظریه‌ی اسکنلن را که خودسازگارترین نماینده‌ی رویکرد استراسونی محسوب می‌شود، معرفی می‌کنیم و سپس ابتنای نظریه‌ی او به محدودیتی غیرشهودی از نگرش‌های واکنشی را نشان خواهیم داد و از این طریق، حدود کمینه و بیشینه‌ی موفقیت رویکرد استراسونی را نتیجه خواهیم گرفت.

https://jrt.shirazu.ac.ir/article_5282_a753ab9bb101d052cf1c6d8343fb56e0.pdf

دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 19 71 2019 08 23 Plantinga's evolutionary argument against naturalism And Sosa's critique and Plantinga's response بررسی استدلال تکاملی پلنتینگا علیه طبیعت‌باوری و نقد سوسا و پاسخ پلنتینگا 71 92 5281 10.22099/jrt.2019.31422.1971 FA مطهره شکوئی پورعالی نام دانشجوی دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب محمد کیوانفر دانشجوی دکتری/مدیر گروه فلسفه اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب Journal Article 2018 11 18 Alvin Plantinga, on the relationship between science and religion, has two general approaches: defensive and aggressive. In the first approach, he tries to show that there is no deep-seated conflict between science and religion. But in the second approach, it seeks to show that, contrary to popular opinion, there is a profound conflict between science and naturalism. He puts forward an argument called "evolutionary argument against naturalism." The main idea of his argument is that the probability of the reliability of the cognitive capacity of man with the acceptance of the combination of naturalism and the theory of evolution is low, and this includes all beliefs produced by the cognitive capacity of man, including the very belief in naturalism. Therefore, the simultaneous acceptance of naturalism and the theory of evolution is not reasonable , While this problem does not exist in the simultaneous acceptance of theism and evolutionary theory. Plantinga's argument has come up with many reactions and criticisms. Ernest Sosa has written two criticisms. By referring to Descartes and distinguishing between non-reflective and reflectivel knowledge; By referring to Descartes and distinguishing between non-formal and informal knowledge, he considers Plantinga to be essentially concerned with reflective knowledge and considers it to be incorrect; in Sosa's view, the status of theism and naturalism is the same. Plantinga, on the other hand, sees the main problem in reflctive knowledge, and believes that theism is better than naturalism, because naturalism is confronted with a defeater. الوین پلنتینگا درباره‌ی رابطه‌ی علم و دین دو رویکرد کلی دارد: تدافعی و تهاجمی. در رویکرد اول سعی می‌کند نشان دهد تعارض عمیق و جدی‌ای میان علم و دین وجود ندارد. اما در رویکرد دوم می‌کوشد که نشان دهد برخلاف نظر مشهور، میان علم و طبیعت‌باوری تعارض عمیقی وجود دارد. او استدلالی را با عنوان «استدلال تکاملی علیه طبیعت‌باوری» مطرح می‌کند. ایده‌ی اصلی استدلال او این است که احتمال اعتمادپذیربودن قوای شناختی انسان، با پذیرش توأمان طبیعت‌باوری و نظریه‌ی تکامل، اندک است و این شامل همه‌ی باورهایی می‌شود که قوای شناختی انسان تولید می‌کند، ازجمله باور به طبیعت‌باوری؛ لذا پذیرش هم‌زمان طبیعت‌باوری و نظریه‌ی تکامل معقول نیست، درحالی‌که این مشکل در پذیرش هم‌زمان خداباوری و نظریه‌ی تکامل وجود ندارد. استدلال پلنتینگا با واکنش‌ها و انتقادهای فراوانی مواجه شده است. ارنست سوسا با نوشتن دو نقد، از جمله‌ی این منتقدان است. او با ارجاع به دکارت و تمایزگذاشتن میان معرفت تأملی و غیرتأملی، اشکال پلنتینگا را اساساً ناظر به حوزه‌ی معرفت تأملی و نه غیرتأملی می‌داند و آن را نادرست تلقی می‌کند. ازنظر سوسا، از این جهت وضعیت خداباوری و طبیعت‌باوری یکسان است. در مقابل، پلنتینگا مشکل اصلی را در معرفت تأملی می‌داند و معتقد است خداباوری از این جهت بر طبیعت‌باوری ترجیح دارد؛ چراکه طبیعت‌باوری برخلاف خداباوری، با ناقض مواجه است.

https://jrt.shirazu.ac.ir/article_5281_070e4abc8cca8db10fe224aac15b8a9f.pdf

دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 19 71 2019 08 23 Philosophical intelligibles from the poin of view of Sadruddin Muhammad Dashtaki معقولات فلسفی از منظر صدر الدین دشتکی 93 114 5280 10.22099/jrt.2019.31395.1969 FA محمدباقر عباسی استادیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز علی رحیمی دانشجوی دکترای تخصصی در دانشگاه شیراز Journal Article 2018 11 11 Before Mulla Sadra, the intelligibles were divided into the primary and the secondary. However, in the words of Farabi and Ibn Sina, there was a distinction between logical secondary intelligible and philosophical secondary intelligible but philosophical secondary intelligible phrase was not forged. Mulla Sadra, in addition to forging this term, developed this discussion and evolved it. Sadra aI-Din Muhammad Dashtaki, one of the elders of the philosophical school of Shiraz, has taken a unique view of this discussion. This essay explains the views of Sadruddin Muhammad Dashtaki on secondary intelligible in detail for the first time, relying on the manuscript of his old commentary of Qushchi's commentary. The semantic of secondary intelligible, the devision ‌of derivative and non-derivative intelligibles and the external union of the intelligibles with its (their) own subjects and external qualification or qualification in mind are included in this review. In addition, Mulla Sadra's report has been documented in terms of Dashtaki's statements. The main characteristic of his thinking in this discussion is that he divides philosophical concepts into derivative and non- derivative, and believes external derivatives intelligibles, as existent and contingent, are united with their own subjects, while non- derivative intelligible such as the existence and possibility has considered it a mental construct. پیش از ملاصدرا معقولات به اولی و ثانوی تقسیم می‌شد. هرچند در سخنان فارابی و ابن‌سینا به تمایز میان معقولات ثانی منطقی و فلسفی توجه شده بود، ولی اصطلاح «معقول ثانی فلسفی» جعل نشده بود. ملاصدرا علاوه بر جعل این اصطلاح، این بحث را توسعه داد و آن را تکامل بخشید. صدرالدین محمد دشتکی که از بزرگان مکتب فلسفی شیراز است، نظر منحصربه‌فردی در این بحث اختیار کرده است. این نوشتار برای اولین‌بار، به‌صورت تفصیلی دیدگاه ایشان درخصوص معقولات ثانیه را با تکیه بر نسخ خطی حاشیه‌ی قدیم وی بر شرح تجرید قوشچی بررسی کرده است. معناشناسی معقولات ثانیه، انقسام معقولات به اشتقاقی و غیراشتقاقی، اتحاد خارجی قسمی از معقولات با موضوعات خود، نحوه‌ی عروض و اتصاف خارجی و ذهنی، ازجمله‌ی این بررسی‌هاست. علاوه بر این، گزارشی که ملاصدرا از دیدگاه دشتکی ارائه کرده است، با استناد به سخنان خود دشتکی تأیید شده است. شاخصه‌ی اصلی تفکر ایشان در این بحث آن است که مصادیق مفاهیم فلسفی را به مفاهیم مشتق و غیرمشتق تقسیم کرده و قائل به خارجیت معقولاتی اشتقاقی چون موجود و ممکن، به‌نحو اتحاد با موضوعاتشان شده است، درحالی‌که معقولاتی غیراشتقاقی چون وجود و امکان را اعتباری قلمداد کرده است.

https://jrt.shirazu.ac.ir/article_5280_763354e8b123d35c4fcb82305349d41b.pdf

دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 19 71 2019 08 23 Investigating the Influence of Mulla Sadra's Principles and Thoughts on Text Meaning بررسی تأثیر مبانی و اندیشه های ملاصدرا بر معنای متن 115 134 5288 10.22099/jrt.2019.32527.2040 FA سید محمد حسین میردامادی دانشجوی دکتری دانشگاه اصفهان محمد بیدهندی دانشیار دانشگاه اصفهان دانشکده ادبیات گروه فلسفه اسلامی مجید صادقی دانشیار دانشگاه اصفهان دانشکده ادبیات گروه فلسفه اسلامی Journal Article 2019 02 16 The meaning of the text and the anagogical interpretation of meaning in Sadra's school is affected by his views and principles. Hence, in his philosophy, the explanatory meanings are justifiable and logical. In Sadra's school, meaning, which is the outcome of the man's exposure to the universe, has an actual fact that a heavenly figure can explain it and determine it, and uses its capabilities to introduce the facts of different realms. Sadra's principles and views, including the fundamental reality of existence, the gradation of being, the rule of non-composite real, as well as Sadra's view on psychology, substantial motion and fixed Essences somehow impacts the logic of the meaning of the world of sense or the world of imagination and reason, and they can explain the ontological foundations of the anagogical interpretation of the text. This paper studies the impacts of the Sadra's principles and views on the meaning of the text, and it highlights some texts that have been analyzed by Sadra in this respect. Using a descriptive-analytical method, and while referring to Sadra's view regarding the anagogical interpretations, this paper shows the capability of Sadra's Philosophy in developing the meaning of text, and studies his logic in the anagogical interpretation from the aforementioned viewpoint. This paper seeks to illustrate the logic of Sadra's anagogical interpretations on the extracted meanings of the text. این مقاله تبیین و تحلیل تأثیر اصول تأسیسی ملاصدرا بر معنای متن است. در حکمت صدرایی، معنای متن و تأویلات آن، به‌گونه‌ای از مبانی و اندیشه‌های صدرا متأثر است که معانی تأویلی در آن، صرفاً بر این اساس، منطقی و توجیه‌پذیر است؛ در مکتب صدرا، معنا که از مواجهه‌ی انسان با هستی شکل می‌گیرد، نفس‌الامری دارد که انسان مؤید به کشف وحیانی، آن را بیان و نام‌گذاری می‌کند و از قابلیت‌های آن برای معرفی حقایق عوالم مختلف استفاده می‌کند. مبانی و اندیشه‌های صدرا، ازجمله اصالت وجود، تشکیک وجود، قاعده‌ی بسیط الحقیقه، اندیشه‌های صدرا درباره‌ی علم‌النفس، حرکت جوهری و اعیان ثابته، هریک به‌نحوی بر منطق معنی از عالم حس یا عالم خیال و عقل مؤثر است و پشتوانه‌های هستی‌شناختی تأویل متن را به‌خوبی تبیین می‌کند. در این مقاله، تأثیر مبانی و آرای صدرا بر معنای متن استنباط شده و همراه با نمونه‌هایی از متونی آمده است که صدرا از آن‌ها معانی خاصی را استخراج کرده یا تطبیق صورت داده است. این مقاله که با روش توصیفی – تحلیلی همراه با تطبیق بر تفاسیر (تأویل‌های) صدرا تألیف شده است، قابلیت فلسفه‌ی صدرایی در توسعه‌ی معانی حاصل از متن را نشان می‌دهد و منطق تأویلات او را از زاویه‌ی یادشده بیان می‌کند.

https://jrt.shirazu.ac.ir/article_5288_8fff6a82a65c3f2e29c3291c7620a805.pdf

دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 19 71 2019 08 23 Consciousness and self- consciousness in Mulla Sadra and Kant آگاهی و خود آگاهی از منظر کانت و ملاصدرا 135 150 5283 10.22099/jrt.2019.32823.2065 FA عیسی نجم آبادی دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه اصفهان مهدی دهباشی استاد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان Journal Article 2019 03 04 Knowledge in Sadra’ philosophy, is merely presence of something near Percipient. The most perfect sense of “presence” under this school, is intuitive knowledge of human being about “self” within which knowing and known have unity. Hence, From Sadra’s view, “knowledge” of “self” has a very high rank position in philosophy. However, what is described as " intuitive knowledge to self" in transcendental wisdom, From Kant’s view is not intuitive knowledge ; but this knowledge is also a kind of our empirical knowledge where is obtained through mediation of “subjective form” which is called “appearance” by Kant. But Kant believes that other than this “empirical ego” assigned to “transcendental ego” He believes that it cannot, as Nomenon, be placed in the center of the human experiential vision. Therefor, he neither believes knowledge of self as an acquired knowledge nor as intuitive one. In this article, we explains this problem of why Mulla Sadra considers intuitive cognition of self. This problem is embedded within a more general problem : Whether that ego which comprehends itself belongs to knowledge ? In this paper, we will show that the “knowledge” of “self”, unlike Kant's conception, cannot be explained except by the existential attitude, because intuitive perception is a kind of presence in existence and for existence. علم در حکمت صدرا چیزی جز حضور چیزی نزد موجود درک‌کننده نیست. کامل‌ترین مصداق حضور ازنظر این مکتب، علم حضوری انسان به خود است که در آن، عالم و معلوم وحدت دارند. بنابراین ازنظر حکمت صدرا، معرفت به خود، در فلسفه جایگاه رفیعی دارد، اما آنچه در حکمت متعالیه، علم حضوری به نفس خوانده می‌شود، ازنظر کانت علم حضوری نیست، بلکه این علم گونه‌ای از علم تجربی ماست که با واسطه‌ی صورت ذهنی که کانت به آن پدیدار می‌گوید، حاصل آمده است، اما کانت غیر از این من تجربی، به من استعلایی‌ای قائل است که این من نمی‌تواند شیء فی‌نفسه‌ای محسوب شود که در کانون دید تجربی انسان قرار می‌گیرد؛ بنابراین وی شناخت از خود را نه حصولی می‌داند و نه حضوری. در این مقاله بررسی می‌شود که چرا ملاصدرا خود استعلایی را متعلق معرفت می‌داند و کانت نمی‌داند. این مسأله، ذیل این مسأله‌ی عام‌تر واقع است که آیا منِ درک‌کننده‌، خود، متعلق معرفت است یا نه؟ در این نوشتار نشان خواهیم داد که علم به خود، برخلاف تلقی کانت، جز با نگرش وجودی تبیین‌پذیر نیست؛ چراکه ادراک حضوری، نحوه‌ای از حضور در وجود و برای وجود است.

https://jrt.shirazu.ac.ir/article_5283_42034925c71f0b9e730f6916a19d54d1.pdf