دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 25 3 2025 09 23 Comparative Analysis of the Basics of Sadrai's Ontology and The Principles of fuzzy Theory تحلیل تطبیقی مبانی هستی‌شناسی صدرایی و اصول نظریه فازی 69 86 8190 10.22099/jrt.2025.53244.3237 FA امیر عبدالهی خلج دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم ، ایران . مهدی منفرد دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم ، ایران. Journal Article 2025 05 17 <strong>Fuzzy thinking, with a new look at imprecise and spectrum problems, has been able to find a special place in various scientific fields. In contrast to the classical paradigm's emphasis on binary oppositions, fuzzy thinking posits a continuum of intermediate states. </strong> This paper delves into the correspondence between the ontological concepts within Sadra's metaphysics, such as the degrees of existence, substantial motion, the mind-essence relation, and causality, and the fundamental principles of fuzzy logic, including continuity, Fractality and fuzziness. Despite the prevalent application of fuzzy theory in scientific and technological contexts, this study reveals its potential to illuminate philosophical concepts, especially those rooted in transcendental wisdom. By concentrating on the ontological foundations of fuzzy logic and employing a comparative matrix, we demonstrate a striking congruence between these concepts. Both fuzzy logic and Sadra's metaphysics emphasize continuity, gradation, and overlap. Consequently, we propose an innovative model that integrates fuzzy principles to elucidate Sadra's metaphysical concepts. This model offers a novel interpretation of Sadra's metaphysics grounded in the fuzzy paradigm, employing concepts such as the principle of fuzzy gradation, fuzzy substantial motion, and the fuzzy mind-essence relation to provide a more refined representation of philosophical concepts. تفکر فازی با نگاهی نو به مسائل غیردقیق و طیف‌دار، توانسته است در حوزه‌های مختلف علمی جایگاه ویژه‌ای پیدا کند. این نظریه، برخلاف رویکرد کلاسیک که بر دوگانه‌های قطعی تأکید می‌کند، بر وجود طیف وسیعی از حالت‌های میانی تأکید دارد. در این مقاله، به بررسی تطابق مفاهیم هستی‌شناختی فلسفة صدرایی، مانند مراتب تشکیکی وجود، حرکت جوهری، نسبت عین، ذهن و علیت، با اصول تفکر فازی، مانند پیوستگی، هم‌برخگی و فازی‌نمایی می‌پردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که علی‎رغم کاربرد بیشتر نظریة فازی در حوزه‌های علمی و فناوری، اما اصول آن می‌توانند در تبیین مفاهیم فلسفی، به‌ویژه در حکمت متعالیه، به‎کار گرفته شوند. با تمرکز بر وجوه هستی‎شناختی نظریة فازی ورای وجوه منطقی و معرفت‎شناختی، با استفاده از ماتریس مقایسه‌ای، قرابت میان این مفاهیم نشان داده می‌شود. نتیجه این است که هر دو نظریه بر پیوستگی، درجه‌بندی و هم‌پوشانی تأکید دارند. درنهایت، الگویی نوآورانه‎ای پیشنهاد می‌شود که شامل تبیین مفاهیم صدرایی با اصول فازی و ارائة تفسیری نوین از فلسفة صدرایی بر‌مبنای پارادایم فازی است. این الگو از مفاهیمی چون اصل تشکیک فازی، حرکت جوهری فازی، و رابطة ذهن و عین فازی برای مدل‌سازی دقیق‌تر مفاهیم فلسفی استفاده می‌کند. https://jrt.shirazu.ac.ir/article_8190_866456493170090838181f4e6aec2aec.pdf