دانشگاه شیراز فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 2251-6123 14 50 2014 05 05 A Comparative Study of "Movement" from the Viewpoints of Mulla Sadra and Leibniz مسآله‌ی «حرکت» در حکمت متعالیه‌ی ملاصدرا و فلسفه‌ی لایب نیتس 39 64 2395 10.22099/jrt.2014.2395 FA علی‌محمد ساجدی استادیار دانشگاه شیراز زهرا جاودانی کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه شیراز Journal Article 2013 03 02 What is the nature of movement? When a thing changes which one of its aspects does remain and which one does change? In this paper we compare Mulla Sadra's and Leibniz's answers to these questions. We will show that despite their differences in definition and rules of movement, they have similar views in considering the movement of the substance of the world. Leibniz's view on substance and monad results in a theory of movement which is similar to that of Mulla Sadra named "Substantial movement". وقتی چیزی در حال تغییر و عوض شدن تدریجی است، دارای صفتی می‌باشد که از آن به حرکت تعبیر می‌کنیم. در حرکت، شیء از پوسته‌ی نخستین خود بیرون می‌آید و به پوسته و هسته‌ای دیگر دست می‌یابد و یا نیست می‌شود و شیء دیگری بر جایش می‌نشیند. سؤال این‌جاست که تغییر و دگرگونی چگونه صفتی است؟ و چیزی که عوض می‌شود و از حالتی به حالت دیگر درمی‌آید بر او چه می‌گذرد؟ آیا خودش می‌ماند و احوالش عوض می‌شود؟ آیا ظاهرش نو می‌شود و باطنش باقیست؟ و یا همه‌ی هستی‌اش  دست‌خوش تحول می‌گردد؟ در این پژوهش، آرای لایب نیتس در باب حرکت و احکام آن، محرک و غایت حرکت با آراء صدرالمتألهین مقایسه شده است. به‌رغم تفاوت‌هایی که لایب نیتس در تعریف حرکت و احکام آن با ملاصدرا دارد، در متحرک و فعال دانستن جوهر عالم و بحث محرک و غایت حرکت دیدگاه او بسیار به صدرالمتألهین نزدیک است. وی با نگرشی که به مفهوم جوهر و مناد دارد، مناد را موجودی فعال، زنده، خود‌انگیخته و دارای ادراک و اشتیاق معرفی نموده است و مبدأ فعالیت جوهر فعال و خودجوش را نیرو معرفی می‌کند. لذا در تبیین ماهیت حرکت، به حرکت جوهری ملاصدرا نزدیک می‌شود. این مقاله با بهره‌گیری از شیوه‌ی اسنادی، به جمع‌آوری اطلاعات درباره‌ی مسأله‌ی تحقیق پرداخته است و با روش توصیفی-تحلیلی و بررسی تطبیقی، به تجزیه و تحلیل داده‌ها می‌پردازد. https://jrt.shirazu.ac.ir/article_2395_ef61998bd1d6c1061190dfa2e966b801.pdf