پیامد کلامی نظام معرفتی پسامدرن

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه مازندران

چکیده

ارائه‌ی تفسیر جدید از شناخت در عصر پسامدرن سبب تغییر جهان‌بینی در فرهنگ غرب گردید. این‌ دوره اگرچه دربردارنده‌ی عناصر فکری مختلفی است، نویسنده بحث خود را محدود به جزء معرفتی دوره‌ی مذکور می‌نماید. نویسنده بر آن است تا ضمن بیان تحلیلیِ مبانی معرفت‌شناختیِ عصر پسامدرن، پیامد و لوازم معرفت‌شناختی آن را در قالب نگرش دینی بررسی کند. در این ‌باره مدعای نویسنده این است که میان مفروضات و مبانی معرفت‌شناختی عصر پسامدرن و مبانی معرفتی موجود در دین تعارضی وجود ندارد. عصر پسامدرن با بازنگری در مفروضات معرفت‌شناختی عصر جدید، تفسیر جدیدی از عقلانیت و حقیقت به همراه خود آورد. تأکید به درهم‌تنیدگی ذهن و عین، از دست رفتن اعتبار تفکیک سوژه - ابژه و کنار نهادن نقش بی‌طرفانه و منفعلانه‌ی ذهن در فرایند شناخت از ویژگی‌های عمده‌ی معرفت‌شناسی این دوره است. می‌توان به منزله‌ی نتیجه‌ی تحقیق پذیرفت که عصر پسامدرن با توجه به مبانی معرفتی‌اش در مقایسه با مفروضات معرفتی عصر جدید، قادر است شرایط مناسب‌تر و موفق‌تری را در دفاع از ارزش و جایگاه معرفتی باور‌های دینی فراهم نماید. وجود آموزه‌هایی مانند کران‌ناپذیری خداوند (که مستلزم کران‌ناپذیری فعل الاهی است) و هم‌چنین ایده‌ی وقوع من غیر احتساب امور در دین با جهان‌بینی پسامدرن توجیه‌پذیر است.

کلیدواژه‌ها


1.  قرآن کریم

2. صحیفه سجادیه، امام سجاد(ع)، (1370)، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم.                                             

3. ایان باربور، (1374)، علم و دین، ترجمه‌ی بهاءالدین خرمشاهی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، چاپ دوم،.

4. کهن، لاورنس، (1386)،  از مدرنیسم تا پست مدرنیسم،  ترجمه‌ی عبدالکریم رشیدیان، تهران: نشر نی، چاپ ششم.                            

5. حقیقی، شاهرخ، (1379)، گذار از مدرنیته، تهران: نشر آگاه.                                                                        

6. نوذری، حسینعلی، (1379)، صورتبندی مدرنیته و پست مدرنیته، تهران: انتشارات نقش جهان.

7. Alistair, Mc Grath, (1993), Intellectual Don’t Need Good and other Modern Myths: Building Bridges to Faith through Apologetics, Grand Rapids.

8.  Aristotle, Posterior Analytics, (1941), Book Alpha, in Basic Works of Aristotle, ed by Richard McKeon, New York: Random House.

9. Chisholm, Roderick. M., (1982), The Foundation of Knowing, Sussex: the Harvester Press.

10. Descartes, Rene, (1955), "Discourse on the Method of rightly Conducting the Reason and Seeking Truth", part i, in Philosophical Works of Descartes, trans and ed by Elizabeth Haldane and G.R.T. Ross, New York: Dover.

11. Descartes, Rene, (1965), Discourse on Method, Optic, Geometry and Meteorology, Trans by Paul, Indianapolis.

12. Groothuis, Doglas, (2003), "Postmodern Fallacies: A Response to Merold westphal", Christian Century, 15, July, 20.

13. Hart, Trevor, (1995), "Faith Thinking: The Dynamics of Christian theology", Downer Grove. ll.

14. Hick, John, (1989), An Interpretation of Religion, New Haren: Yale University Press.

15. Kant, Immanuel, (1929), Critique of Pure Reason, trans. N. Kemp Smith, London: Macmillan.

16. Kierkegaard, Soren, (1978), Two Ages: The Age of Revolution and the present Age, Princeton University Press.

17. Merold, Westphal, (2003), "Blind Spots: Christianity and Postmodern philosophy", Christian Century, 12, June, 14.

18. Plantinga, Alvin, (1983), "Reason and Belief in God", in Faith and Rationality, ed by Alvin plantinga and Nicholas Wolterstorff, Notre Dame: University of Notre Dame Press.

19. Plantinga, Alvin, (2000), Warranted Christian Belief, New York: Oxford University Press.

20. Plato, (1928), Theatetus, in the Work of Plato, ed by Irwin Edman, Random House: the Modern Library.

21. Rorty, Richard, (1979), Philosophy and the Mirror of Nature, Princeton: Princeton University Press.

22. Rorty, Richard, (1991), Solidarity or Objectivity in Objectivity? In Objectivity, Relativism and Truth, New York: Cambridge University Press.

23. Rorty, Richard, (1998), Human Rights, Rationality, Sentimentality, Truth and Progress, New York: Cambridge University Press.

24. Goldman, Alvin, (1999), Knowledge in a Social World, Oxford: Clarendon Press.

25. Stanely, Grenz & Franke, John, (2001), Beyond Foundationalism: Shaping Theology in a Postmodern Context, Louis Ville: Westminster Johanknox Press.

26. Stanely, Grenz, (1996), A Primer on Postmodernism, Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company.

27. Vanhoozer, Kevin J., (1998), "Mapping Evangelical Theology in a Postmodern World", Evangelical Review of Theology, 22 January.

28. Wittgenstein, L. (1963), Philosophical Investigation, Trans by G.E.M Anscombe, Oxford: Oxford University Press.