روی‌کرد پدیدارشناسانه‌ی سید حیدر آملی و رودلف اتّو به «امرقدسی»

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

چکیده
آن‌چه پدیده‌ی دین را از سایر پدیده‌ها متمایز می‌سازد قداست آن است. موضوع اصلی این نوشتار بررسی روی‌کرد پدیدارشناسانه‌ی دو اندیشمند دین‌شناسِ خداباورِ مسلمان و مسیحی، یعنی سید حیدرآملی و رودلف اتّو (1869-1937) به «امر قدسی» است. برای رسیدن به نقاط اشتراک و امتیاز آن‌ها، ابتدا به تبیین فرآیند پدیدارشناسی و اقسام نگرش پدیدارشناسانه، به‌ویژه نگرش عاطفی و عقلانی به پدیده‌ی قدسی، پرداخته‌ایم. دیدگاه‌ها و انتقادهای صاحب‌نظران بررسی شده و در انتها، تفاوت‌ها و شباهت‌های رهیافت پدیدار شناسانه‌ی آن‌دو درباره‌ی «امرقدسی» ارائه گردیده است. در این تطابق، روشن می‌شود که هردو با تحویل‌گرایی مخالف‌اند و امر قدسی را «خودآشکار» می‌دانند، ولی بر خلاف نگرشِ صرفاً عاطفه‌گرایانه‌ی اتّو، سید حیدر هر دو نگرش عقلانی و عاطفی به «امر قدسی» را به گونه‌ای کامل‌تر و بدون تعصب دینی، ارائه داده است.

کلیدواژه‌ها


*قرآن کریم

 

** انجیل یوحنا، (1995م.)، انجمن انتشار کتب مقدسه، انگلستان.

 

1. آملی، سید حیدر، (1362)، اسرارالشریعه و اطوار الطریقه و انوار الحقیقه، مقدمه و تصحیح محمد خواجوی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.

2. ــــــــــــــــــ ، (۱۳۷۷)، ج‍ام‍ع‌ الاس‍رار و م‍ن‍ب‍ع‌ الان‍وار ل‍ل‍م‍ع‍ارف‌ ال‍م‍ت‍ال‍ه‌ ال‍ول‍ی، ترج‍م‍ه‌ی‌ ج‍واد ه‍اش‍م‍ی‌ ع‍ل‍ی‍ا، ت‍ه‍ران‌: ن‍ش‍ر ق‍ادر.

 

3. ـــــــــــــــــ، (1368)، نقد النقود فی معرفه الوجود، تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی.

4. اتو، رودلف، (1380)، مفهوم امر قدسی، ترجمه و توضیح همایون همتی‌، ت‍ه‍ران‌: ن‍ق‍ش‌ ج‍هان.

5. ادواردز، پل، (1379)، ،ت‍اری‍خ‌ م‍اب‍ع‍دال‍طب‍ی‍ع‍ه، (ب‍ه‌ان‍ض‍م‍ام‌ م‍ق‍الات‌ دی‍گ‍ر)، ت‍رج‍م‍ه‌ی‌ ش‍ه‍رام‌ پ‍ازوک‍ی، ت‍ه‍ران: پژوه‍ش‍گ‍اه‌ ع‍ل‍وم‌ ان‍س‍ان‍ی‌ و م‍طال‍ع‍ات‌ ف‍ره‍ن‍گ‍ی.

6. ال‍ی‍اده‌، م‍ی‍رچ‍ا، (1388)، م‍ق‍دس‌ و ن‍ام‍ق‍دس‌: م‍اه‍ی‍ت‌ دی‍ن‌، ترجمه‌ی ب‍ه‍زاد س‍ال‍ک‍ی‌، ت‍ه‍ران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

 

7. پالس، دانیل، (1389)، هفت نظریه در باب دین، ترجمه و نقد محمد عزیز بختیاری، چاپ سوم، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. 89.

 

8. جوادی آملی، عبدالله، (1373)، شریعت در آینه معرفت، چاپ دوم، تهران: مرکز نشر رجاء.

 

9. حسینی، سیدمرتضی، (1383)، تعریف و خاستگاه دین، مشهد: آفتاب دانش.

 

10. حسینی، سیدمرتضی و فرضعلی، فاطمه، (بهار 1389)، «الاهیات سلبی از دیدگاه فلوطین و عبدالاعلی سبزواری مفسر مواهب الرحمن»، آینه معرفت، سال هشتم، شماره 22، صص: 31-51.

11. خاتمی، محمود، (1382)، پدیدارشناسی دین، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی.

12. دارتیگ، آندره، (۱۳۸۷)، پدیدارشناسی چیست؟، ترجمه‌ی محمود نوالی، ت‍ه‍ران: س‍ازم‍ان‌ م‍طال‍ع‍ه‌ و ت‍دوی‍ن‌ ک‍ت‍ب‌ ع‍ل‍وم‌ ان‍س‍ان‍ی‌ دان‍ش‍گ‍اه‌ه‍ا (س‍م‍ت‌)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی‏.

13. سپهری، (1378)، اندیشه و عرفان سید حیدر حیدر آملی، رساله‌ی دکتری، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).

14. عراقی، شیخ فخرالدین، (1381)، دیوان اشعار، مقدمه و تصحیح پروین قائمی، تهران: نشر پیمان.

15. فرامرز قراملکی، احد، (1380)، روش‌شناسی مطالعات دینی، م‍ش‍ه‍د: دان‍ش‍گ‍اه‌ ع‍ل‍وم‌ اس‍لام‍ی‌ رض‍وی.

16. کربن، هانری، (1369)، فلسفه ایرانی و فلسفه تطبیقی، ترجمه‌ی جواد طباطبایی، ت‍ه‍ران: ت‍وس‌.

17. مک کواری، جان، (1378)، تفکر دینی در قرن بیستم، مرزهای فلسفه و دین، ترجمه‌ی بهزاد سالکی، تهران: نشر امیر کبیر.

18. نصر، سید حیدر حسین، (1380)، معرفت و امر قدسی، ترجمه‌ی فرزاد حاجی میرزایی، مجموعه گفتگوی تمدن‌ها،تهران: نشر و پژوهش فرزان.

 

19. Bixler, Julius Seelye, (1945) “Phenomenology” in: An Encyclopedia of Religion, Vergilius, Ferm (ed.), New York: The Philosophical Library.

 

20 Douglas, Allen, (1987), “Phenomenology of Religion” in Mircea Eliade, ed., The Encyclopedia of Religion, New York and London: Macmillan, Vol.11.

 

21. Ember, Lester,(2000), “Phenomenological Movement” in: Concise Rutledge Encyclopedia of Philosophy, U.S.A & Canada: Rutledge.

 

22.  Guttenplan, Samuel (ed.), (1995), A Companion To The Philosophy of Mind, Lodon: Blackwell.

 

23. Koestenbaum, Reter, (1967), “Religion in the Tradition of the Phenomenology" in: Philosophical & Cultural Perspective, Clayton Fearer & Will, Phenomenology Horosz (eds.), New York: Van No Strand  Reinhold Company.

 

24 . Mensching, Gustav, (1959), Die Religion, Erscheinungsformen, Strukturtypen unci Lebensgesetze, Stuttgart: Curt E. Schwab.

 

25. Schmitt, Barry & Woodruff, Smith, (1995), David, The Cambridge Companion to Husserl: Cambridge University.

 

26. Schmitt, Richard, (1967) "Phenomenology", The Encyclopedia of Philosophy, Editor in chief Paul Edward, New York: Macmillan.

 

27 .Spiegelberg, Herbert, (1960), The Phenomenological Movement: A Historical Introduction, 2d. ed., The Hague, Holand: Martinus, Nijhoff.

28. Waardenberg, J.,   (1973), Classical Approaches to the Study of Religion, The Hague, Holand: Mouton Publisher.